Het gedrag van kwetsbare verkeersdeelnemers als voetgangers en fietsers op automatisch rijdende auto’s is nog erg onvoorspelbaar. Dit maakt nader onderzoek noodzakelijk voordat dergelijke auto’s grootschalig de weg op kunnen.
Die conclusie trekt de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) in het rapport Safe interaction between cyclists, pedestrians and automated vehicles. Onderzoeker Luuk Vissers: “In dit rapport hebben we geïnventariseerd welke kennisleemtes er bestaan over de veilige interactie tussen automatisch rijdende auto’s en kwetsbare verkeersdeelnemers, bezien vanuit het perspectief van de fietsers en voetgangers. Hieruit blijkt dat fietsers en voetgangers nog niet zeker zijn dat ze gezien worden door zelfrijdende auto’s en dat ze voor hen zullen stoppen.”
Daarnaast heeft SWOV een foto-experiment gedaan waarin proefpersonen aan de hand van foto’s werd gevraagd hoe zij als voetganger of fietser zouden reageren op bepaalde verkeerssituaties. Onderzoeker Luuk Vissers: “Daaruit blijkt dat fietsers niet het idee hebben dat ze beter worden gezien door een zelfrijdende auto, of dat ze er zekerder van zijn dat een zelfrijdende auto voor ze stopt in vergelijking met een traditionele auto. Het is een van de weinige onderzoeken die op dit gebied gedaan zijn. Bestaande onderzoeken, vooral van universiteiten en onderzoeksinstituten, kijken vanuit het perspectief van de bestuurder; hoe het overige verkeer reageert op de auto, is onbekend. Een automatisch rijdende auto kan ook moeilijk contact maken met het overige verkeer. Een automobilist kan oogcontact maken met een voetganger, met een automatisch rijdende auto moet daar een andere oplossing voor bedacht worden.”
Is het de verantwoordelijkheid van de autofabrikant om te onderzoeken hoe het overige verkeer reageert op de automatisch rijdende auto? Vissers: “Het is een gedeelde verantwoordelijkheid. Universiteiten zouden daar met hun onderzoeksinstituten onderzoek naar kunnen doen, maar ook verzekeraars en natuurlijk de autofabrikanten.”
Uit het foto-experiment blijkt dat voetgangers en fietsers behoedzamer reageren op een automatisch rijdende auto dan op een traditionele auto. Als we daarvanuit gaan, wordt het verkeer misschien alleen maar veiliger. Vissers: “Dat wordt ook wel gezegd van de automatisch rijdende auto: de technologie maakt menselijke fouten onmogelijk. Ze worden niet moe, zijn nooit gestresst en drinken geen alcohol, maar dit is een resultaat van slechts enkele onderzoeken. En het kan ook andersom werken: als mensen er zeker van worden dat de zelfrijdende auto toch wel voor ze stopt, gaan ze wellicht juist meer risico nemen bij het oversteken. Of proberen ze de zelfrijdende auto zelfs uit te testen. Dat zou het verkeer weer onveiliger maken. Daarbij komt ook dat voetgangers en fietsers nu niet weten of ze te maken hebben met een zelfrijdende auto of een traditionele auto.”
De onderzoeken van SWOV krijgen dit jaar in ieder geval een vervolg in een onderzoek in samenwerking met de TU Delft, als verkeerssituaties met automatische rijdende auto’s nagebootst worden met echte voetgangers en fietsers.
