Een drukbezochte kennissessie van de vereniging van technici ATC tijdens de AutoProf-vakbeurs betrof het veilig werken aan elektrische en hybride voertuigen, en de veiligheidsnorm NEN9140, die daarvoor is opgetuigd.
Trainer Wilfred van der Stokker van Autoniveau gaf de kennissessie schwung door zijn bekende, enthousiaste aanwezigheid en werd daarbij geassisteerd door Kamal Al Fakir van Moobi, het concept van LKQ voor het werken aan elektrische voertuigen.
Kia e-Niro
De theorie werd geïllustreerd aan de hand van een praktijkvoorbeeld: een Kia e-Niro met de storingsmelding: direct laden – beperkt vermogen. Het is al jaren een populaire auto in de lease, die nu massaal op de universele markt komt, een gewilde auto ook bij de occasionkoper, dus voor het universele autobedrijf zeer relevant.
Voorafgaand aan de sessie gaf Wilfred van der Stokker de volgende disclaimer: “Dit is geen volledige training voor de reparatie aan hoog-voltagebatterijen. Werk aan dergelijke batterijen houdt bovendien grote risico’s in, waardoor het noodzakelijk is volgens vaste procedures te werken. Gebruik persoonlijke beschermingsmiddelen en houd je aan de fabrikanteninformatie en regelgeving, zoals de NEN9140.”
Diagnose
De laadstatus (State of Charge, of SoH) van de batterij laat een fluctuatie zien van 80 procent naar 18 procent, terug naar 80 procent, waarbij de auto in noodloop gaat. Er is kennelijk iets mis met de batterij. Een nieuwe batterij voor deze auto kost 9600 euro. Met het vervangen van de batterij is het probleem opgelost, maar wel tegen hoge kosten.
Het uitlezen van het batterijmanagementsysteem met een diagnoseapparaat levert vervolgens de foutcode PIB9600 op voor de celspanning: celspanningsafwijking te groot. Er is blijkbaar een te groot verschil tussen de maximale celspanning van de verschillende accucellen. Met het diagnoseapparaat kan de celspanning gemeten worden. De maximale celspanning blijkt 4,04 V; de minimale celspanning 2,44 V. Een afwijking in de celspanning tussen 10 en 20 mV is acceptabel. Een dergelijke afwijking beïnvloedt de batterijbalans minimaal. Afwijkingen tussen 30 en 100 mV wijzen op een actief balanceringsproces binnen het batterijpakket. De onderhavige afwijking van 1,6 V duidt op defecte cellen, met een afnemende prestatie als gevolg.
Oplossing
Afzonderlijke batterijcellen vervangen is tot op heden nog niet echt mogelijk. Wilfred van der Stokker: “Deze zitten vaak gelast, daar wil je echt niet aan komen. Wat wel mogelijk is, is het vervangen van een hele batterijmodule. Afhankelijk van het merk kost een module tussen 300 en 3000 euro. “Uiteindelijk kwam deze hele reparatie onder de 3000 euro uit, wat nog altijd een stuk beter is dan de 9600 euro die het vervangen van de gehele batterij zou hebben gekost.”
Een dergelijke reparatie vereist wel de nodige kennis van hoog-voltagebatterijen, de aanwezigheid van de benodigde apparatuur en de kennis om daarmee om te kunnen gaan. Wilfred van der Stokker: “Ik denk voorlopig ook niet dat dit werkzaamheden zijn die elk autobedrijf zal kunnen uitvoeren. Je gaat gespecialiseerde bedrijven krijgen die dit soort reparaties voor meerdere autobedrijven uitvoeren.”
Hij vergelijkt het met aircoservice: “Vroeger had je daar specialisten voor; tegenwoordig is dat iets wat elk autobedrijf zelf aanbiedt. Wat wel iedereen moet kunnen”, drukt hij zijn gehoor op het hart, “is het veilig werken aan EV’s en het zelfstandig diagnose kunnen stellen aan batterijpakketten.”
Russische roulette
Een laatste woord is gewijd aan de veiligheidsnorm NEN9140. Wilfred van der Stokker: “In 2024 is die voor het laatst gewijzigd. De norm is vooral duidelijker geworden en veel uitgebreider waar het het veilig werken aan hoog-voltagesystemen betreft. Als je het niet veilig doet, is het net Russische roulette: het gaat heel vaak goed en het gaat maar één keer fout.”
