Steeds meer autobedrijven gebruiken sociale media zoals Facebook, WhatsApp en Instagram of de telefoon als alternatief voor de showroom. Een auto wordt online te koop aangeboden, de prijs wordt geappt, een aanbetaling volgt en de auto wordt thuis afgeleverd. Efficiënt, snel en klantvriendelijk. Toch?
Maar deze manier van verkopen en sluiten van overeenkomsten kent een onderschat juridisch risico, zo blijkt uit een recente uitspraak van de kantonrechter te Den Haag.1 Die uitspraak is relevant voor autobedrijven die online auto’s verkopen en online werkplaatsafspraken maken.
In deze zaak verkocht een autobedrijf een gebruikte Kia Rio aan een consument. De Kia werd voor € 4000,00 te koop aangeboden via de Facebook-pagina van het autobedrijf. Vervolgens werd er uitsluitend via WhatsApp en telefonisch contact onderhandeld over prijs, aanbetaling en levering. De consument betaalde direct € 700,00 aan. De consument had de auto voor de aflevering nog niet gezien of proefgereden. De volgende dag bleek tijdens de aflevering bij de consument thuis dat de accu defect was. De verkoper regelde direct een nieuwe accu.
Een dag later meldde de consument ernstige gebreken en ontbond de koopovereenkomst. De verkoper weigerde terugbetaling van de koopsom. De consument herhaalde de ontbindingsverklaring nogmaals, maar de verkoper bleef stil. Een half jaar later hoort de consument een vreemd geluid in de motor. De Kia-dealer constateert een defecte motor: vervanging kost tussen de € 4000,00 en € 6000,00.
De consument gaat naar de kantonrechter. Die stelt vast dat sprake is van consumentenkoop: een consument koopt van een handelaar. Vervolgens beoordeelt de kantonrechter of de koop kwalificeert als een overeenkomst op afstand: dat is het geval. Doorslaggevend is onder meer dat het autobedrijf structureel auto’s te koop aanbiedt via Facebook. Het is een online platform en kan daarmee onderdeel zijn van een georganiseerd verkoopsysteem. Alle wezenlijke stappen (onderhandeling, prijsafspraak en aanbetaling) vonden op afstand plaats. De koopovereenkomst komt tot stand vóór de aflevering van de Kia.
Dat partijen elkaar bij aflevering voor het eerst zien, doet daar niet aan af. Voor autobedrijven is dit een belangrijk signaal: verkoop via sociale media valt in dit geval onder het consumentenrecht voor koop op afstand. Dus moet de verkoper de consument vóór het sluiten van de overeenkomst informeren over het ontbindings- of herroepingsrecht en de wijze waarop dat moet gebeuren, net zoals webshops dat moeten doen. In deze zaak had het autobedrijf dat niet gedaan.
Het gevolg is verstrekkend: de standaardbedenktijd van 14 dagen waarbinnen de consument de koopovereenkomst kan herroepen wordt verlengd tot maximaal 12 maanden na aflevering. De consument mocht de koop dus ook ná eventueel gebruik van de Kia rechtsgeldig ontbinden.
Het autobedrijf verweert zich onder meer door te stellen dat hij eerst de gelegenheid had moeten krijgen om de defecte motor te herstellen. Eerst de verkoper bellen is doorgaans het uitgangspunt bij een klacht of een beroep op non-conformiteit. Maar dat is hier niet meer relevant. De rechter oordeelt dat de consument de koopovereenkomst heeft ontbonden door correct gebruik te maken van het herroepingsrecht.
Of er sprake was van non-conformiteit, geschonden onderzoeksplicht van de consument en de noodzaak voor vervangen van de motor? Ook die discussie hoeft niet gevoerd te worden. De Kia gaat retour verkoper en die moet de koopprijs terugbetalen en aanvullende kosten aan de consument vergoeden. De onderzoekskosten van de Kia-dealer hoeft de verkoper niet te vergoeden. De koop was al ontbonden, zodat de kantonrechter geen noodzaak zag voor dat onderzoek.
Wat kunt u doen? Verkopen en werkplaatsopdrachten die via sociale media tot stand komen kunnen gekwalificeerd worden als een overeenkomst op afstand. Informeer consumenten over het herroepingsrecht (zie modelformulier op de website van de ACM). In het algemeen geldt dat u de consument van alle belangrijke informatie moet voorzien. Het niet nakomen van deze wettelijke verplichtingen, die de rechter vaak ambtshalve moet toetsen, kan hoge schadeposten tot gevolg hebben.
