De toepassing van rijhulpsystemen (ADAS) in auto’s die nu op de weg komen, leidt tot “een aantal soorten nieuwe risico’s, die nog niet voldoende onderkend en beheerst worden”.
Dat concludeert de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV), onder voorzitterschap van Jeroen Dijsselbloem, in het rapport ‘Wie stuurt? Verkeersveiligheid en automatisering in het wegverkeer’, dat op 28 november is gepresenteerd.
Niet volwassen
Een probleem met ADAS, zo stelt de raad, is dat de systemen na toelating op de weg nog niet volwassen zijn. Ze worden nog verder ontwikkeld. Ook gebruikers hebben vaak nog niet alle benodigde kennis van de systemen om er goed mee om te kunnen gaan. Aan de ene kant nemen ADAS de bestuurder taken uit handen, waardoor deze minder alert wordt, aan de andere kant kunnen ze de bestuurder op elk moment vragen om in te grijpen wanneer het systeem het af laat weten.
Nu auto’s steeds meer rijdende computers worden, nemen ook de risico’s van cybercriminaliteit toe. Bovendien kunnen updates van ADAS het rijgedrag van de auto veranderen zonder dat de bestuurder dat in de gaten heeft. De raad doet dan ook een beroep op de brancheverenigingen Bovag en RAI om te zorgen dat hun leden adequaat kennis over ADAS op hun klanten kunnen overdragen.
Beroep op fabrikanten
Juridisch gezien blijft de bestuurder verantwoordelijk, hoezeer deze ook op ADAS vertrouwt. Wel doet de raad een beroep op fabrikanten van nieuwe technologie om maatschappelijk verantwoord te innoveren en dus rekening te houden met de veiligheid. Innoveren louter omwille van de technische mogelijkheden moet worden voorkomen. Fabrikanten doen volgens de raad te weinig onderzoek naar ongevallen, waardoor zij hun producten niet kunnen optimaliseren.
Overheidsbeleid om ADAS te stimuleren en zelfs verplicht te stellen schiet tekort, zo stelt de onderzoeksraad. Regulering blijft uit de aard der zaak achter bij technologische veranderingen, maar dan nog blijven regels achter op diverse aspecten van veiligheid. Er is geen manier waarop overheden de veiligheid van ADAS kan beoordelen. En als het al te laat is, na een ongeluk, heeft de politie vaak geen toegang tot gegevens uit de auto. ADAS is een ‘black box’.
Nul verkeersdoden
Voor het ambitieuze doel van nul verkeersdoden in 2050 is de hoop gevestigd op ADAS. Die systemen hebben die potentie zeker, maar de waarborgen om die potentie waar te maken, ontbreekt, aldus de raad. De belangrijkste aanbevelingen richt de raad dan ook aan het adres van de minister van Infrastructuur en Waterstaat. Die moet ervoor zorgen dat ADAS op de internationale agenda komt, dat ADAS onderdeel wordt van de veiligheidsbeoordeling van auto’s, dat optimaal lering wordt getrokken uit verkeersongevallen en dat voertuigregelgeving aansluit bij de huidige generatie ADAS.
