Misschien zegt de naam u niets. Seferina is een elfjarig Nederlands meisje dat sinds kort de nodige aandacht op zich heeft weten te vestigen.

Na het zien van een documentaire over de maakkant van de mode-industrie nam zij zich twee maanden geleden voor om een jaar lang geen kleding te kopen, bij wijze van stil protest tegen de uitwassen en de verspilling in de kledingindustrie. Terwijl retailers aanvankelijk de schouders ophaalden, worden zij nu geconfronteerd met een trend die zelfs internationaal is geworden, want ook jongeren in andere landen zijn overgegaan op een bepaalde vorm van kopersstaking. De destijds zestienjarige Zweedse Greta Thunberg begon een door jongeren gedreven klimaatbeweging, de elfjarige Seferina volgt haar voorbeeld nu met een wat andere insteek.

De impact van het coronavirus op mens en economie maakt duidelijk dat de verspreidingsproblematiek mede wordt bepaald door de manier waarop we tegenwoordig leven. Onze global lifestyle, zo stellen steeds meer beleidsbepalers en zelfs managers, heeft zijn houdbaarheidsdatum bereikt. We moeten anders met onze aardkloot omgaan. Nu is dat niet nieuw, want de Club van Rome lanceerde al in maart 1972 de officiële versie van zijn rapport ‘Grenzen aan de groei’, maar sindsdien hebben we die grenzen aardig opgerekt. De vraag is of er nog rek in zit, of dat we ons dienen voor te bereiden op een decennium waarin we met zijn allen moeten terug schalen.

‘Van lotje getikt’

Iedere ondernemer en manager wijst nu met zijn wijsvinger naar zijn voorhoofd en zal deze visie in de categorie ‘Van lotje getikt’ plaatsen, maar wat als er inderdaad klanten zijn die bereid zijn andere keuzes te maken? Kijk naar de dieselaffaire, waar consumenten zonder al te veel kennis van zaken de diesel in de ban deden. Kijk naar de veertigjarigen die in plaats van te consumeren hun financiële speelruimte gebruiken om te sparen. Kijk naar de mobiliteitstransitie van bezit naar gebruik in de grote stedelijke regio’s: geen eigen auto voor de deur, maar wel een voor gedeeld gebruik om de hoek.

Groei zit de ondernemer in het bloed, is onderdeel van zijn of haar DNA, en toch zijn er bewegingen die ertoe leiden dat je de huidige groeiambities moet bijstellen, of op een heel andere manier naar groei moet kijken. De Italiaans-Amerikaanse econome Mariana Mazzucato heeft in haar boek ‘De waarde van alles’ omschreven dat we vooral naar waardecreatie moeten kijken en niet per definitie naar groei. Het is geen gemakkelijk boek, maar dat is de beslissing om anders te groeien ook niet. Wachten tot anderen, zoals Seferina, dat voor je gaan bepalen, is overigens nog veel erger.