Ooit, in mijn dealerjaren, dumpte een prospect een weekendtas in de hoek van mijn verkoopkantoor. “Kunt u daar even op letten, terwijl ik ga proefrijden?” Na de rit kwam er € 50.000,00 cash tevoorschijn waarmee de aankoop direct contant werd afgerekend. Een ongebruikelijke transactie die het autobedrijf onverwijld moet melden bij de Financial Intelligence Unit (FIU). Meldt u niet of niet op tijd? Dan riskeert u een boete en pleegt u mogelijk een strafbaar feit!

De FIU registreert en analyseert meldingen van onder meer poortwachters die verplicht zijn ongebruikelijke transacties te melden op grond van de ‘Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme’ (Wwft). In 2022 ontving de FIU ruim 1,8 miljoen meldingen, vooral van financiële instellingen zoals banken. Er waren 3230 meldingen van ‘handelaren in voertuigen’, autobedrijven dus, waarvan er 302 als verdacht zijn aangemerkt.

Opsporingsdiensten, zoals de FIOD en de Politie, vragen informatie op bij de FIU. Het zijn de puzzelstukjes om sneller verbanden te zien en daarop te kunnen acteren. U bent als autobedrijf op grond van de Wwft een poortwachter.

Ten eerste als u auto’s inkoopt en verkoopt en de betaling in contanten plaatsvindt. Bij een transactie boven de € 10.000,00 met subjectieve indicatoren moet u melden. Ook als de betaling in delen plaatsvindt. Betaling met briefjes van € 500,00 of betaling door verschillende personen kunnen voorbeelden zijn van subjectieve indicatoren. Als de transactie € 20.000,00 of hoger is moet u melden. Dat is een objectieve indicator.

In beide gevallen moet u aan cliëntonderzoek doen en dat vastleggen. Hoe u dat doet moet u omschrijven in een procedure en daar ook naar handelen. Controleer bijvoorbeeld een identiteitsbewijs. Bij een bancaire transactie bent u geen poortwachter, hoeft u niets te melden en geen cliëntonderzoek te doen.

Bij bemiddeling, dus wanneer u koper en verkoper bij elkaar brengt of daar een bijdrage aan levert, moet u dat ook melden. Het transactiebedrag is niet van belang, ook niet of er deels via de bank wordt betaald. Zodra de transactie ongebruikelijk is, moet u dat melden.

Kunt u het cliëntonderzoek niet afronden of haakt de klant af? Dan moet u dat ook melden. Ook als de transactie niet tot stand komt, maar wel aan de indicatoren voldoet. Het kan ook zijn dat u extra onderzoek moet doen. Dat speelt als de klant banden heeft met een land met een verhoogd risico volgens de Financial Action Task Force (FATF) en de Europese Commissie. Maar ook als de klant (of vertegenwoordiger) een prominente publieke functie bekleedt en diens directe familieleden. Zo’n persoon noemen we een ‘politically-exposed person’ (PEP). Komt die uit een land met een verhoogd risico? Dan is dat een extra indicator.

Op zichzelf zijn ongebruikelijke transacties dus niet verboden, maar u moet die melden. Dat is anders als de cliënt of diens vertegenwoordiger en ‘ultimate beneficial owner’ (UBO) op een sanctielijst staan van de VN, EU of Nederland. Dan mag u de transactie niet uitvoeren of geen goederen en diensten leveren aan de betreffende persoon of entiteit. Zij staan met naam en toenaam op sanctielijsten.

Een melding doet u op de website van de FIU.1 Dat moet u onverwijld doen nadat u het ongebruikelijke karakter van de transactie hebt geconstateerd. Bewaar een kopie van de melding en de gegevens die u hebt verstrekt. U mag die klant of anderen niet informeren over de melding, u moet die geheimhouden.

Wanneer u deze verplichtingen als poortwachter niet voldoende naleeft, kan de toezichthouder u een waarschuwing geven, een boete opleggen of zelfs een strafrechtelijke aangifte doen. Daarom zijn banken alert op uw contante stortingen of bankmutaties. Ook zij zijn poortwachter.

Het autobedrijf is geen opsporingsambtenaar, maar u bent wel verplicht uw ogen open te houden, de Wwft indachtig. Wees dus scherp bij nieuwe klanten, met name wanneer er contant geld in het spel is. Check en verifieer de identiteit en maak een klantdossier aan, zodat u daar tijdens een mogelijke controle van de toezichthouder op kunt terugvallen.

De wetgever werkt aan een contantengrens. Het is niet ondenkbaar dat het aannemen van contante betalingen boven de € 3.000,00 in de toekomst verboden wordt.