Als kind vond ik het een bijzondere gewaarwording om te ontdekken dat iedereen een andere blik op de wereld heeft. Zo zijn er mensen voor wie de kleuren rood en groen nauwelijks te onderscheiden zijn. Vooral mannen, in veel mindere mate vrouwen. Dat komt veelal door een probleem met de kegeltjes in het netvlies en is met testen snel te achterhalen. Gebeurtenissen in het leven zijn net kleuren; niet iedereen ziet hetzelfde. En dan hebben we het nog niet over de verschillen in de uitleg die we eraan geven.

Bepaalde mensen zijn sterk overtuigd van hun eigen gelijk, daarbij de mogelijkheid van een ander referentiekader compleet negerend. Wat iemand vindt is een optelsom van opvoeding, opleiding, persoonlijke ervaringen en ontmoetingen, aangevuld met zaken als leefomstandigheden en de biologische processen in de hersenen. Plat gezegd: iedereen heeft een ander wereldbeeld. Doorgaans gaat het om kleine nuanceverschillen, een enkeling slaat door. Het overtuigd zijn van je eigen gelijk sluit de deur voor discussie en interactie, vergroot polarisatie en beperkt ontwikkeling. (Of ben ik nu overtuigd van mijn eigen gelijk?)

Wees gerust, ik ga hier geen filosofische verhandeling opvoeren. Het besef dat De Waarheid niet bestaat, dat de maatschappij oneindig veel complexer is dan de zwartwitdenkers willen accepteren zet de maakbaarheid van de maatschappij in een ander daglicht. Immers, niemand verwerkt de beoogde koers op dezelfde manier.

Afgelopen tijd gingen er stemmen op die de oorlog in het Midden-Oosten en de daardoor fors opgelopen energieprijzen uitleggen als een duw in de rug van de energietransitie. Als journalist ben ik opgeleid om niet alleen te horen wat iemand zegt maar ook mee te wegen wie het zegt. Die positieve uitleg die een versnelde energietransitie voorspelt komt vooral uit de koker van direct betrokkenen en belanghebbenden. Wensdenken? Wellicht.

Collega-journalist Diederik Jekel, zelf fan van elektrische mobiliteit, ziet ook de nuance. “Zelf energie opwekken klinkt steeds aantrekkelijker. Maar juist zo’n geopolitieke crisis laat ook zien dat die overgang minder simpel is dan vaak wordt voorgesteld. We hebben fossiele brandstoffen voorlopig nodig om er uiteindelijk van af te komen. Precies dat maakt de energietransitie zo urgent en zo ingewikkeld tegelijk.”